Kom als Vata-type weer in balans!

 

Dosha’s

Als je ‘hoog’ in je Vata zit, is dit blog een must-read. “Hoog in je wattuh?” Vata! Lees: een combinatie van de elementen lucht en ether. Alles (Echt álles! Dus ook wij als persoon) in het hele universum bestaat uit een combinatie van vijf elementen: ether, lucht, vuur, water en aarde. In de Ayurveda vormen twee elementen samen een bepaald dosha-type: Vata, Pitta of Kapha. Elk element heeft een bepaalde, onmisbare functie in het lichaam.

j

Verdeling van de elementen over de dosha’s:

  • Vata: ether en lucht
  • Pitta: water en vuur
  • Kapha: water en aarde

j

Unieke combinatie

We bestaan uit alle elementen en twee van de vijf elementen zijn dominant – op een enkele uitzonderling na waarbij de verhouding 1:1:1 is. In 95% van de gevallen springt één van de dosha-types eruit. Bij de meeste mensen, vooral vrouwen van 40-plus, is dat een overschot aan Vata, te weinig van een element komt niet voor, het gaat altijd om teveel van ‘iets’. Zo kun je als voorbeeld hoog in Vata zitten, middelmatig in je Pitta en zo goed als nihil qua Kapha. Ieder van ons heeft echter zijn eigen unieke combinatie. Dat is een van de redenen waarom leef- en voedingsadviezen voor iedereen weer anders uitpakken en waarom het soms even puzzelen is om te bekijken wat werkt.

j

Geboorteconstitutie

Alle combinaties hebben zowel positieve als negatieve eigenschappen. Het gaat er niet zozeer om dat je streeft naar een evenredige balans tussen de drie dosha’s. Het gaat er meer om dat je kijkt naar je geboorteconstitutie (je originele staat) en je huidige constitutie. Simpel gezegd ontstaan klachten, ouderdomsverschijnselen en veel ziektes zodra er een disbalans tussen de geboorte- en huidige constitutie is. Dat is echt belangrijk om te onthouden vandaar de blauwe kleur ?. Je geboorteconstitutie kun je onder andere vaststellen door het (laten) lezen van je pols. Ook duiden een heleboel klachten  en uiterlijke verschijnselen op een disbalans. Fijn, want daardoor zijn online consulten net zo effectief. Als je jouw optimale gezondheid wilt leven, is het zaak om geen verschil tussen deze twee constituties te laten ontstaan. En als het er onverhoopt toch insluipt, deze weer te doen opheffen zodat jij jouw persoonlijke balans bereikt.

j

De verschillen

Gechargeerd gezegd, is een Vata-persoon uit balans vooral angstig, bezorgd, chaotisch, gevoelig, grillig, snel verveeld en nerveus. Een Vata in balans is daarentegen creatief, energiek, enthousiast en een snelle intelligente denker die moeiteloos kan schakelen.

Een Pitta in balans herken je door een tomeloze (werk)energie, passie, gestructureerdheid, een streberige houding, netheid en carrière-gerichtheid. En uit balans is Pitta snel geïrriteerd, boos, jaloers, opgefokt, ongeduldig en licht ontvlambaar. Huid- en oogproblemen horen vaak bij Pitta-types. Een Pitta in de overgang heeft last van opvliegers en nachtelijk zweten. Over het algemeen gaan Pitta’s vaak over hun eigen grenzen heen en zijn ze gevoelig voor een burn-out. Na de burn-out ervaren ze cynisch genoeg Vata-verschijnselen en kunnen ze echt van persoonlijkheid veranderen. Herken je de types al een beetje?

Okee, we gaan nog even door met generaliseren. Een Kapha in balans herken je door de stabiliteit die hij/zij uitstraalt, de liefde die vooral aan anderen wordt gegeven (zij zetten zichzelf nooit op de eerste plek), relaxtheid en loyaliteit. Uit balans herken je een Kapha aan lethargie, zwaarmoedigheid, luiheid, emotie-eten, teveel slapen en snoepen. Overgewicht komt vaak bij Kapha’s voor. Het mungbonen-dieet wordt dan ook niet zelden bij deze groep ingezet.

j

Op Pitta en Kapha kom ik in een van mijn volgende blogs terug. In de werkelijkheid ligt het natuurlijk allemaal iets genuanceerder dan ik nu schets, maar het uitgangspunt zal duidelijk zijn. Hoe meer je de principes en uitgangspunten van de Ayurvedische Geneeskunde en Voedingsleer doorhebt, hoe leuker het allemaal wordt.

 

Oorzaken hoog Vata

Terug naar het Vata-type omdat hier de meeste mensen en cliënten ‘last’ van hebben. Wat kunnen de oorzaken zijn van een verhoogd Vata-gehalte ten opzichte van het gehalte waarmee je geboren bent?

  • Stress
  • Ouder worden, overgang
  • Verkeerde voedingscombinaties
  • Te droog en koud eten
  • Te weinig dagelijkse rustmomenten
  • Teveel suikers
  • In droge seizoenen (herfst, winter) verergeren Vata- klachten.
  • Recentelijk bevallen of nooit goed hersteld zijn na een zwangerschap.
  • Te weinig eiwitten, gezonde vetten en groenten eten.
  • Te eenzijdig en onregelmatig eten.
  • Slecht slapen en onderbroken nachten. Vata-types hebben overigens het minste slaap van de drie types nodig, vaak voldoet zes tot zeven uur slapen prima.

j

Herken een Vata

Hoe kun je bij jezelf nagaan of je een zogezegd Vata-type bent? Door de volgende verschijnselen na te gaan:

  • Droge huid
  • Droog haar
  • Zichtbare aders op vooral handen en voeten
  • Dun postuur (niet altijd), Vata wordt vaak vergeleken met een springerig hert. Hey, ik heb dit niet zelf verzonnen hoor, er is zelfs een boek over geschreven.
  • Veel rimpels, vooral bij de ogen.
  • Levendige dromen waarin je verdwaalt, te laat komt, achterna wordt gezeten e.d. Dromen waar je soms echt wakker van schiet, met adrenaline en al.
  • Onregelmatige eetlust
  • Onregelmatige stoelgang
  • Droge ontlasting
  • Droge tong of aanslag op de tong
  • Onregelmatige cyclus
  • Verminderd enthousiasme
  • Zoete en/of zoute trek
  • Darmklachten (Vata zetelt in de dikke darm).
  • Opgeblazen gevoel of constipatie
  • Hoog in emoties en wisselend humeur
  • Slapeloosheid
  • Osteoporose
  • Geheugenproblemen
  • Lage rugklachten
  • Koude handen en voeten
  • Hekel aan vrieskou
  • Gebrek aan levensvreugde
  • Krakende gewrichten (Watch it! Ik hoor tijdens mijn yogalessen heel wat krakende voeten, knieën en schouders om me heen en moet me dan echt inhouden om te kijken of de betreffende kraker aan nog meer Vata-eigenschappen voldoet ?. Probeer je dan nog maar eens op de downward dog te concenteren.)

j

One size does not fit all!

De eigenschappen van Vata zijn: koud, droog, onregelmatig, mobiel, snel, licht, helder, subtiel en afbrekend. Eigenschappen die sowieso vanaf het 45e-50e levensjaar kunnen toenemen. Alleen als je er niets aan doet! Als je weet waar je op moet letten, is er niet zoveel aan de hand. Hmm, zou daar het euvel zitten…? Al die eenheids- en standaarddiëten werken dit niet bepaald in de hand. Voor een Kapha-type met een super spijsvertering kan het bijvoorbeeld geen kwaad om deels ‘raw’ te gaan, terwijl dit voor een Vata-type de klachten alleen maar verergert doordat het letterlijk voor nog meer lucht(belletjes) in je lijf zorgt. Let maar eens op toch al slanke mensen die teveel of zelfs uitsluitend rauw eten, zij hebben vaak volop verschijnselen die aan bovenstaand lijstje voldoen en verouderen snel. En ja, ik heb me hier járen geleden in mijn raw-food fase zelf ook schuldig aan gemaakt. Helaas. Wist ik toen veel. Laten we het maar op voortschrijdend inzicht houden. Het all-you-can-eat Fruitdieet, ook zoiets trouwens, please doe het niet! Of Paleo… als je een uiterst trage en geblokkeerde spijsvertering wilt hebben, moet je vooral meerdere malen per dag vlees of vis eten.

 

Balans

In feite is het vrij simpel want je gaat een hoog Vata-gehalte tegen door de tegenovergestelde kwaliteiten in te zetten. Tegenstellingen brengen elkaar tenslotte in balans. Weer zo’n mooie Ayurvedisch tegeltjes wijsheid. De tegengestelde kwaliteiten van Vata zijn: warm, olierijk, regelmaat, rust, balans, ritme etc.. Dit gaat zowel om voeding, leefstijltips, beweging en ontspanning. Het hele plaatje dus, laten we het voor het leuke een holistische benadering noemen.

j

Vata-verlagende tips

Als je jezelf herkent in het bovenstaande plaatje kun je Vata verlagen door een of meer van de volgende tips uit te voeren (hoe meer, hoe beter natuurlijk!):

  • Smeer je hele lichaam, inclusief hoofdhuid, dagelijks in met warme sesamolie. 
  • Eet 1-2 x per dag een warme maaltijd.
  • Gebruik bij elke maaltijd 1 TL ghee.
  • Eet 5x per week kitchari, hier word je rustig, kalm en tevreden van.
  • Beoefen regelmatig pranayama oefeningen (bv Analone Filone, zodat linker- en rechterhersenhelft in balans komen waardoor Vata lager wordt).
  • Ga indien mogelijk voor 22.00 uur naar bed en sta voor 06.00 uur weer op zodat je fit aan je dag begint. Dit zijn de Vata-tijden, elke dosha heeft zijn eigen tijden en seizoen, waarover waarschijnlijk in een ander blog ook meer.
  • De smaken zoet/zuur/zout zijn goed voor jou. Scherp/bitter/wrang zijn minder goed. Ik proef nog een interessant blog-onderwerp.
  • Eet niet rauw, dus geen salades en ook niet teveel (koude) groene smoothies. Op kamertemperatuur kan wel, het is een prima manier op eenvoudig veel superfoods en groen binnen te krijgen.
  • Kook, stoom of bak je groentes.
  • Maak gebruik van een groot assortiment aan specerijen en kruiden.
  • Eet op regelmatige tijdstippen.
  • Het is prima om meerdere maaltijden op 1 dag te eten, als de maaltijden maar niet te groot zijn.
  • Drink geen koude drankjes, ook niet tijdens het sporten of yoga! Je stopt dan je gehele spijsvertering.
  • Begin de dag met een kopje heet water, eerst het water koken en dan laten afkoelen. Dit activeert direct je spijsvertering.
  • Vermijd of beperk tarwe, vlees en nachtschade producten.
  • Voeg asafoetida toe als je mungbonen kookt, dit voorkomt nog meer lucht in je systeem.
  • Je slapen voor het slapen gaan inmasseren met warme ghee.
  • Rozenwater opsprayen voor het slapen gaan en zie verder de slaaptips uit mijn vorige blog.
  • 2 x per week twee wattenschijfjes in (koe)melk dopen en die op je ogen leggen voor het slapen gaan -> dit werkt heerlijk ontspannend en brengt je gedachten tot rust.
  • Slik een kurkuma supplement op nuchtere maag.
  • Eet niet teveel snelle koolhydraten.
  • Luister naar je hart en handel daar zoveel mogelijk naar.
  • Doe regelmatig aan yoga oefeningen (vooral rustige yoga als Hatha of Yin is goed, Ashtanga is weer goed voor de Kapha’s maar grappig genoeg is de voorkeur in realiteit altijd andersom – En ja, ook hier beken ik schuld ?).
  • Wandel zo vaak als mogelijk lekker door de bossen of aan het strand als je die luxe vlakbij huis hebt.
  • Dadels en kokosproducten zijn goed om Vata te verlagen.
  • Neem dagelijks 1 TL chyavanprash (soort van jam op vruchtenbasis, vol met antioxidanten). Dit kan gewoon door je smoothie.
  • Leg je mobiele telefoon ’s nachts niet naast je bed of doe ‘m in ieder geval op vliegstand.
  • Drink koriander/venkel/komijn thee.
  • Start de dag met een warm havermout ontbijtje – doe er wat ghee bij.
  • Je kunt ook de dag beginnen met een heerlijk Bulletproof koffie’tje (caffeïnevrij).
  • Geniet regelmatig van een sauna. Doe dus NIET mee aan de ijskoud afdouchen rage of de Wim Hof methode, dit brengt je vooral uit balans. Voor Pitta en Kapha is dit misschien prima, voor een Vata beslist niet. Zullen we proberen het eenheidsworst-denken los te laten? Forceer jezelf niet langer door te denken dat die ijskou voor iedereen gezond is. Wat een opluchting hè!
  • Eet voldoende eiwitten. 
  • Eet niet te veel brood, crackers, koek e.d.
  • Bij slaapproblemen: neem een ashwaganda supplement.
  • Beperk koffie, zwarte thee en alcohol. Als je het toch drinkt, dan bij voorkeur voor 15.00 uur ’s middags.
  • Last but not least: Doe vooral niet moeilijk als je buiten de deur, bij vrienden of familie eet. Wees dankbaar voor de moeite die iemand überhaupt voor je doet, ook al ligt het niet in je Ayurvedische straatje. Die tijd komt vanzelf wel ?.

j

Suf

Het klinkt heel suf, maar Rust, Regelmatig en Warmte zijn de belangrijkste peilers om Vata weer te balanceren. Als je maar één ding uit de lijst zou mogen kiezen, kies dan met stip voor het dagelijks insmeren met de sesamolie. Hiermee bereik je snel resultaat doordat je het uitdrogingsproces verder tegengaat (ál je lichaamssappen worden zeg maar behouden – ook het collageen, hoera!), het vermindert stress en verbetert je slaap. Daarbij ben je beter bestand tegen externe prikkels omdat je als het ware een letterlijk ‘beschermlaagje‘ om je heen aanbrengt. Je kunt daardoor beter filteren en trekt je dingen niet meer zo persoonlijk aan. Best fijn.

j

Age doesn’t matter

Het is uiteindelijk een behoorlijke lijst met tips geworden. Kijk gewoon weer rustig waar je mee begint en breid het stap voor stap uit met een nieuwe tip zodra de voorgaande  tip goed voor je aanvoelt. Het moet vooral niet nog meer stress in je leven geven, dat is juist een van de dingen die je als Vata’tje zou moeten vermijden.

Voetnoot: Je bent NOOIT te oud om je levensstijl aan te passen, ik heb genoeg 70-plus cliënten mogen begeleiden die wonderbaarlijke verbeteringen doormaakten en ongekend vitaal werden. Als je er alleen niet uitkomt of bijvoorbeeld heel specifiek je Vata-darmproblemen aan wilt pakken, ben ik er graag voor jou.

Ik wens je een gezond, blij en Vata-gebalanceerd 2018 toe!

With love,
❤︎ Jenny ❤︎

 

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *